Kapadokya

KAPADOKYA VE NİĞDE

Ömer Fethi GÜRER

Kapadokya, İç Anadolu bölgemizde gemiş bir alanın adı olmasına karşın genelde Nevşehir ve Aksaray illerinin olduğu bölge sanılmaktadır.

Niğde ise Kapadokya bölgesinde "yok" muamelesi görmektedir. Bunun yanısmaları her alanda gözlenebilmektedir. Niğde Kapadokya Bölgesi içinde Tarihi derinlikleri en öteye eren kent olmasına karşın bu anlamda gereken desteği ve ilgiyi bulamamaktadır. Farklı nedenler bu konuda dile getirilebilir ama bir gerçek var ki İlk İnsanın Afrika'dan Avrupa'ya geçişinin dahi ayak izleri saptanan Niğde ili sınırları içinde çok farklı zenginlikler yer almaktadır.

Ne yazık ki dünden beri DEVLETimizde Kapadokya ile ilgili Niğde için gerekeni yeterince yapmamaktadır. Kapadokya tanıtımı yönünde oluşan çabalarda Niğde adı adeta yok sayılmaktadır. Niğde Gümüşler Manastırı, Tyana Kalıntıları, Köşk Roma Havuzu, Hellena, Hasaköy ve Yeşil burç Kilisesi Yeşilyurt, Altunhisar eserleri gibi yerleri diyelim ki Turizm Bakanlığı bir afişinde dikkate almadı. O taktirde Türk-İslam Eserlerininde özel örnekleri Aladdin Cami ki portalinde saat 10'da gölge ile bayan resmi beliren tek örnek, Ulukışla Mehmet Paşa Kervansarayı, Çukurkuyu Osmanlı Su sarnıçları, Sungur Bey cami gibi eserler olsun hiçmi bir afiş olarak akıla gelmez.

Kapadokya denince Nevşehir ve Aksaray akla geliyorsa bunda Kültür ve Turizm Bakanlığının dünden gelen eksikliği yok denemez. Bölgede yapılması gereken çaba ve çalışmalar il yöneticileri uğraşı ile oluyor. Turizm ve Kültür Müdürü, Müze Müdürü çaba ve çalışmaları var ama Merkezde Bakanlık Niğde adına özel bir önem vermeside şart görünüyor..

Keza Niğde Kayseriden gelişte Kapadokya tabelası NİĞDE yönünü değil Nevşehiri göstermektedir. Bu Karayolları yol tabelalarında dahi Niğde çok az yerde yol olarak gösterilirken birde Kapadokya içinde denilen kente gelişte tabela Niğde'yi işaret etmemektedir. En azından Nevşehire doğru olan tabela için "Kapadokya Güney" "Kapadokya Kuzey" gibi tabela koymayı hiç mi akıl edecek yetkili yoktur. Niğde Niğdeliler için Kapadokya'dadır ama Ülke genelinde "Niğde Kapodokya'da" diye bilenlerin sayısı da oldukça sınırlıdır. Bu bağlamda konuya duyarlı davranış gösterilip Niğde'nin Kapadokya'da olduğu bakanlığın yaptıracağı ve turizm merkezlerine dağıtılan bir afişte, PTT'nin yaptırdığı pullarda ve yol tabelalarında olsun yer bulmalıdır.

Niğde adına Niğde dışında yapılması gerekenlerin başında Kapadokya ile ilgili çalışmaların tamamında Niğde adının yer almasını sağlamaktır. Bu konu Niğde için tanıtım ve ilgi içinde özel önemdedir.

Kapadokya Tarihini bilen bilir ki Niğde bir dönem bu bölgenin Başşehri de olmuştur. Tyana harabeleri bunun belgesidir. Keza Bölgede Tyana kemerleri ve 3. yüzyıla ait kilise bir başka bölgede yoktur. "Adamı olanın işi görülür" anlayışı hakkını istemesini "ayıp" gören Niğde için "vur eline al lokmasını" olarak dünden günümüze gelmiştir. Görünen bu yansımadır. Turizm ve Kültür Bakanlığı'nın Niğde için tanıtıcı afişleri yaptırmasını beklemek ve Niğde için özel program istemek dünde verilmeyenlerin bugün olması için bir ihtiyaçtır.

TYANA'YI GÖRÜR MÜYÜZ?

Ömer Fethi GÜRER

Tyana kazısı başladığında dönemin Valisi Refik Arslan Öztürk demişti ki; "Efese eş değer bir kent yer altında yatıyor. Gün ışığına çıkarılacak" ve o dönemde başlayan kazılarda 6 yıla geldik . "Hiç yoktan iyidir" anlamında bulgulardan sonra 2005 yılında önemli iki eser açığa çıktı. İki yeni kemer temeli ve bir kilise kalıntısı ki bölgede en eski kilise olduğu saptandı. Durum böyle olunca "ha gayret" isteklerimizde umutlarımızda arttı.

Kemerhisar'da açığa çıkanlar var ama esas umudumuz kent açığa çıkması. Ne varki mevcut kazı çabaları ile bu çok yıllar sonrasına kalacak gibi. Prof. Dr. Asım Tanış konuya duyarlı ve başlamasında yer alan bir isim olarak durumu geçen yaz ona da sorduk. Mevcut yapılan çalışma ile Tyana Kentinin tamamının gün ışığına çıkması için "6666 yıl gerekiyor" dedi. Hani bir yüz yılda bu iş olur diye hesap yapan benim için bu rakam sürpriz oldu.

Kazı Bakanlar Kurulu kararı ile İtalyanlarca yürütülüyor.İtalyanlar her yıl 20 kişiyi bulan bir ekiple beş- altı hafta çalışıp gidiyorlar. Bu iş için altı ay çalışacak ve birden fazla alanda çalışma yapacak ekip lazım. O durumda izinlerin yanısıra finans sorunu ortaya çıkıyor.

Tyana için para harcayacak İŞADAMINA ihtiyaç var. Belki bu yolla konu daha hızlı olması olası görülüyor.

Afrodisias kenti çalışmalarını görmüştüm. Bir yıl sürekli çalışan ekipler vardı. Atölye kurmuşlardı.Muhteşem bir kent açığa çıkarılmıştı. Tyana için açıkcası hala daha göreceğim umudum var. İyi niyetle çalışan İtalyanların eline sağlık ama Tyana'yı önemli eserleri ile göreceksek bu çalışma hızlanmasıda gerekiyor. Kazılarda elde edilenlerle en azından bir ışık görüldü. Umalım, dileyelim konuya duyarlı ve sahiplenenler çıkar.

Tyana'yı görmeyi en azından bu konuda otuz yıldır yazan bir kişi olarak çok çok istiyorum.O eserlerin açığa çıktığı dokuda inanıyorum ki çok gizli kalmışlar aydınlanacak ve Niğde Turizm den nasip alırken tarih bölgede yapıları ile yeniden doğacak.

Başlamak başarmanın yoludur. Başlandı ve ardı gelecek .Her yıl daha çok bulgu yılı olarak Tyana için yeni bir başlangıç yılı olmasını diliyorum. Bu yılda Kemerlerin bitiminde devam eden kazılarda yeni önemli bilgilere erilmesi bölgeye ilgiyi artıracaktır inanıyorum.